T +31 (0) 20 6259303 info@arttra.com
Select Page

Mei / Juni 2024


Tentoonstelling:

‘Brumes Blondes’ Schilders en Dichters

100 jaar Surrealisme
samengesteld door Laurens Vancrevel en Rik Lina

 Tevens presentatie van catalogus ‘Brumes Blondes’,2024 met bijdragen van de nog levende  genoemde schilders en dichters.

11 Mei – 30 Juni 2024

Opening 11 mei van 16.00 van 19.00 uur

Surrealisme in de wereld sinds 1924

Surrealisme is de naam van de levensfilosofie waarvan de Franse denker en dichter André Breton in 1924 de beginselverklaring (in zijn Manifeste du surréalisme) heeft geschreven; het woord ‘surrealisme’ is bedacht door zijn vriend Guillaume Apollinaire, en is later alom misbruikt om bizarre situaties mee aan te duiden; het woord is veel populairder geworden dan de radicale filosofie die ermee is aangeduid. Zoals bekend, is surrealisme geen kunststroming en geen literaire richting, maar een geesteshouding die is gericht op de bevrijding van het menselijk bestaan en op de sociale en culturele omvorming van de wereld. Deze revolutionaire uitgangspunten hebben grote invloed op de creativiteit, die niet langer onderdrukt wordt door morele, esthetische of religieuze beperkingen.
Het surrealisme heeft vooral veel invloed gehad op het culturele leven in Frankrijk, maar ook in Wallonië, Tsjechië en Portugal. De filosofie van het surrealisme is verder ontwikkeld door André Breton en Franse geestverwanten als Benjamin Péret, Robert Lebel, Vincent Bounoure, Édouard Jaguer en Joël Gayraud, en in andere landen vooral door Vratislav Effenberger (Tsjechië), Octavio Paz (Mexico), Nicolas Calas (USA). Dolfi Trost (Roemenië), Aldo Pellegrini (Argentinië), Mário Cesariny (Portugal), Vicente Pérez Corrales (Canarische eilanden, Spanje) en anderen. In tientallen landen zijn surrealistische groepen ontstaan en tijdschriften opgericht om het onderlinge contact te versterken, zelfs in landen als Rusland, China en autoritair of religieus bestuurde landen waar het surrealisme als staatsgevaarlijk verboden werd. In Nederland is relatief weinig surrealistische activiteit ontstaan, zowel door de taalbarrière die het Frans vormt, als door ‘de puriteinse handelsgeest’ die diep is geworteld in ons land. Datzelfde verschijnsel deed zich voor in de Angelsaksische landen.

De Lage Landen in de eerste eeuw van het surrealisme
Een summier chronologisch overzicht

Op de eerste expositie van de surrealistische groep in Parijs, 1925 worden kindertekeningen en grafiek getoond van Kristians Tonny (1907-1977), die tot in de jaren dertig in Parijs verbleef. Hij woonde vele bijeenkomsten van de surrealistische groep bij, en was bevriend met verschillende leden zoals Benjamin Péret, Pierre de Massot, Georges Hugnet. Willem Wagenaar (1907-1999) opent in 1929 in Utrecht Kunstzaal Nord, waar hij surrealistische tijdschriften te koop aanbiedt, onder andere Variétés, Documents en Minotaure dat hemzelf en andere jonge schilders zoals J.H. Moesman (1909-1988) en Gerrit van ’t Net ertoe inspireert om zelf surrealistisch werk te gaan maken; hun tekenleraar Willem van Leusden (1886-1974) wordt er op zijn beurt door aangestoken. In 1933 organiseert Willem Wagenaar een galerie-expositie van Utrechtse surrealisten in Parijs, in de hoop daarmee contact te leggen met de surrealistische groep; dat lukt hem echter niet. Op initiatief van Kristians Tonny wordt in 1938 de Internationale expositie van het surrealisme in Amsterdam gehouden, die in het najaar in Den Haag wordt geprolongeerd. Daarbij wordt een monografie uitgegeven met een essay van Georges Hugnet. Hugnet is geruime tijd in Amsterdam aanwezig om toelichting te geven aan bezoekers. Deze omvangrijke expositie inspireert jonge dichters en schilders als Louis Lehmann (1920-2012), (Chris J. van Geel(1907-1974), Emile van Moerkerken (1916-1995), Jaap Mooy (1915-1987), Jan G. Elburg (1919-1992) Eugène Brands (1913-2002) en anderen om zelf surrealistisch werk te maken. In 1941 richten Theo van Baaren en (1912-1989) Gertrude Pape (1907-1988) het voor de Duitse bezetter ‘verborgen’ vriendentijdschrift De Schone Zakdoek op, dat grotendeels geïnspireerd is door het surrealisme. Tot de vaste medewerkers behoren, behalve de oprichters, C. Buddingh’ (1918-1985), Louis Lehmann, Chris van Geel, Emile van Moerkerken en anderen. Op Curaçao richt Luc Tournier / Chris Engels (1907-1990) in 1948 het tijdschrift De Stoep op, waarin hij met de jonge dichters Oda Blinder (1918-1969)en Charles Corsen (1927-1994) experimenteert met automatisch geschreven poëzie. J.H. Moesman, Willem van Leusden, Poesiat, Perdok en Fedde Weidema exposeren in 1949 hun werk in Laren onder de titel Vijf surrealisten. Theo van Baaren houdt de openingstoespraak. Her de Vries (1930-2021) richt in 1959 het Bureau de Recherches Surréalistes en Hollande op; hij schrijft daarvoor de beginselverklaring, en vormt een surrealistische groep met J.H. Moesman, Willem Wagenaar en Willem van Leusden, waar zich nog enkele anderen bij voegen; hij stuurt de beginselverklaring op aan André Breton, en wordt welkom geheten door de surrealistische groep te Parijs; in hun tijdschrift Bief wordt het nieuws gemeld onder het kopje “Du Pays des Brumes Blondes”. In 1961 organiseert De Vries in samenwerking met de dichter Jak van der Meulen (1928-1998) in Leiden de overzichtsexpositie van de nieuwe groep, onder de titel ‘Surrealistische Ontmoetingen’. Moesman kalligrafeert de catalogus, en maakt een speciale ets voor de luxe-editie. Het internationale periodiek Brumes Blondes wordt in 1963 opgericht door De Vries, dat hij vanaf 1964 redigeert met Laurens Vancrevel. De Vries en Vancrevel organiseren in 1967 in Velp de expositie Bestendigheid van het surrealisme,waaraan o.a. ook Kristians Tonny, Jan G. Elburg en Herman Ysebaert (1928-1975) voor het eerst deelnemen. In nauwe samenwerking met de schilder Rik Lina en Herman Ysebaert organiseert Vancrevel in 1969 de internationale expositie Zwarte Zon, Bloem in opstand, in het Kurhaus Hotel in Scheveningen. Jan Schlechter Duvall (1922-2009) Rik Lina en Oey Tjeng Sit (1917-1987) nemen daaraan voor het eerst deel, naast een groot aantal surrealisten uit andere landen. In 1977 organiseert Vancrevel met Lina een expositie bij de Amsterdamse Galerie Bauma: Brumes Blondes, actueel surrealisme. In 1986 sticht de schilder Hendrik Beekman in Alkmaar de Surrealistische Galerie; deze wordt feestelijk geopend met een toespraak door Theo van Baaren. Later wordt de galerie verplaatst naar Marrum (Friesland) onder de nieuwe naam Kabinet Hendrik Beekman. Vancrevel organiseert in 1989 in nauwe samenwerking met de kunsthistorica Agnes Grondman de overzicht tentoonstelling van het surrealisme in Nederland: De Automatische Verbeelding, in het museum De Wieger in Deurne. Ter gelegenheid van de opening wordt als wereldpremière de mini-opera Der Mörder op tekst van Theo van Baaren en muziek van L.Th. Lehmann uitgevoerd. Tijdens de expositie wordt de monografie De Automatische Verbeelding gepresenteerd en de verzamelbundel manifesten en essays Surrealistische ontmoetingen, samengesteld door De Vries en Vancrevel. Ook verschijnt de anthologie Spiegel van de surrealistische poëzie in het Nederlands, samengesteld door Vancrevel. Aan de expositie, die geprolongeerd wordt in Leiden (museum de Lakenhal) en Leeuwarden (museum Het Prinsenhof), neemt Jörg Remé voor het eerst deel. Rik Lina richt in 1990 het internationale tijdschrift Droomschaar op, en in 1991 samen met Fredy Flores Knistoff de internationale groep CAPA (Collective Automatic Painting Amsterdam). De Vries en de dichter Pieter Schermer starten de reeks monografieën over surrealisme onder de titel Labyrint in 1995. In 2003 start Vancrevel de publicatie van poëzie uitgaven en kleine boeken onder het imprint Brumes Blondes. Tot 2014 verschenen er 21 delen en een reeks van 29 poëziekaternen. De laatste uitgave was de grote internationale bundel Ce Qui Sera, almanac of the international movement. Deze publicatie werd door De Vries en Vancrevel samengesteld, in samenwerking met Rik Lina en enkele internationale vrienden: Alain Joubert, Kenneth Cox, Guy Ducornet en Miguel Perez Corrales, en meer dan honderd deelnemers uit vijfentwintig landen. 2024 Rik Lina organiseert in nauwe samenwerking met Laurens Vancrevel en kunsthistorica Marianne Schutte de expositie Brumes Blondes in de surrealistisch eeuw in Galerie ARTTRA te Amsterdam.

Laurens Vancrevel

Maart / April 2024


Tentoonstelling:

‘Eternel Blue’ van Hassan Mosleyani

6 April – 3 Mei 2024

Opening 6 april van 16.00 van 19.00 uur

Zonder titel, olieverf op doek, 20 x 20 cm, 2004

 

Hassan Mosleyani (1961), een Iraanse kunstenaar die sinds 1993 in Nederland woont, heeft zijn leven van kinds af in dienst van de schilderkunst gesteld, dat voor hem een wereld is waarin hij rust en ruimte vindt. Hij is naar Nederland gekomen omdat zijn grote voorbeelden in de schilderkunst Rembrandt en Van Gogh waren. Ook Hassan’s werken vallen op door een rijke textuur. Dat komt door de zeer gevarieerde manier waarop de verf is aangebracht. Mosleyani schildert bij voorkeur op doeken van grote afmetingen, in olieverf, het medium waarvan hij alle mogelijkheden verkent. De schildertechniek is een integraal deel van zijn werk, dat een middel en doel tegelijk is. Het nat in nat werken wisselt hij af met een werkwijze waarin hij de verf dik, romig of scherprandig of juist heel glad opbrengt, met behulp van penselen, spatels en messen.

Een schilderij van Mosleyani verveelt nooit. Hoe lang men er ook naar kijkt, telkens ontdekt men weer iets nieuws. Van de rijkdom aan associaties, aan kleuren en aan scherpte en ritme van lijnen gaat een hypnotiserende werking uit, zoals de kleurpatronen van een oosters tapijt, die steeds gelijk en toch weer anders zijn. Soms kunnen, zo men wil, elementen herkend worden afkomstig van de Iraanse volkskunst, of van de oude rijke Perzische cultuur. Met name zijn blauwen roepen allerlei associaties op met het mystieke Midden-Oosten.
Zijn schilderijen lijken door de prachtige huidtextuur, zelf levende objecten te zijn, die kloppen van emoties. Na een intensieve periode van schilderen in Amsterdam is Hassan ook gaan beeldhouwen. Door een mogelijkheid om in het groen buiten Amsterdam te kunnen werken. Velen hebben een zeer groot formaat. In de tentoonstelling bij ARTTRA zijn ook twee kleinere beelden te zien, die eveneens ontroeren door het bijzondere materiaal en vorm gebruik.

Marianne Schutte
Kunsthistorica

Januari / Februari 2024


Tentoonstelling:

Lens-scapes van Jeroen Werner

13 januari – 29 februari 2024

Opening: zaterdag 13 januari 16.00 -19.00 uur

Lensscape, Moebius blauw, oog om oog, 2021, 184 cm x 110 cm. Acryl, houtskool op bakpapier

Kunstenaar Jeroen Werner (1960) maakt elke dag tekeningen in zijn atelier. Van koppen van voorbijgangers in zijn buurt Oud West in Amsterdam. Als hij buiten de stad is legt hij landschappen vast in kleine handzame zelfgemaakte boekjes.

Zo is in de loop der jaren een oeuvre ontstaan waarin Werner zich beweegt door landschap en tijd en kijkt.
Kijken…zoals we weten is cruciaal voor vele kunstenaars, maar voor Werner is het het hoofdthema in zijn werk. Wat zien we, hoe kijken we en wat zien we niet…

In zijn Moebius Lens-scapes poogt hij in de verfbeweging de kadans van lopen en zien te vangen die weer teruggeleid worden naar het oog.
Nieuw zijn de Scrolls, die de vorm van de allereerste boeken hebben, hier kan je door het landschap heen scrollen al naar gelang je het zelf wilt. Naar links of naar rechts. Deze staan ook weer in relatie met zijn Lens-scapes. Kijk je boven op de Scrolls dan zie je ook weer de beweging van zijn Moebius landschappen.

Zoals Werner zelf zegt: “Tijd-ruimte altijd in zichzelf terugkerend.”

Marianne Schutte
Kunsthistorica

 

 

 

Voor bezichtiging maak een afspraak met mschutte@arttra.com

November/December 2023


Tentoonstelling:

‘Lichamelijke Landschappen’ van Guido Pera

11 november – 29 december 2023

Opening: zaterdag 11 november 16.00 -19.00 uur

Guido Pera (1970) is een kunstenaar die na het volgen van de Rietveld Academie altijd is blijven schilderen. Binnen zijn oeuvre heeft hij verschillende ontwikkelingen doorgemaakt.

Vanaf 2022 heeft hij zijn ‘eigen schilderstijl’ gevonden. Deze werken zijn intuïtief in vrijheid geschilderd in een lyrisch abstracte stijl.
Hij combineert zachte kleuren met een subtiele lijnvoering, die tezamen bij de kijker een erotiserende ervaring oplevert.

Guido Pera zelf aan het woord:

” Ik geloof in de eigenaardigheid en de autonomie van het kunstwerk, in het irrationele, in het resultaat wat schuilt binnen de verandering zelf. In het intuïtieve, dat zie je goed. Ik wil een vernieuwende subjectieve werking op de kijker veroorzaken”

Lichamelijke landschappen met een resonantie van het werk van Renoir, Gorky en Bacon… om intens in te verdwalen…

Marianne Schutte
Kunsthistorica

 

 

 

Voor bezichtiging maak een afspraak met mschutte@arttra.com

September/Oktober 2023


Tentoonstelling:

Bisschops in dialoog met Vunderink

9 september – 29 oktober 2023

Opening: zaterdag 9 september 16.00 -19.00 uur

Ido Vunderink
Seven in Eight # 3 Black and White 2018
olieverf – linnen 75 x 280 cm

Jac Bisschops
l.: Inner V 2010 tempera – hout 72 x 45 cm
r.: Inner III 2010 tempera – bladgoud – hout 72 x 45 cm

 

Abstracte vormen zijn eerder ontstaan dan letters. Het heeft echter tot het begin van de 20ste eeuw (1911) geduurd dat de abstracte kunst in zowel Duitsland ( Kandinksy), Nederland (Mondriaan en Van Doesburg) en in Rusland (Malevich en Tatlin) gelijktijdig haar intrede deed in de officiële kunstcanon. Deze kunstenaars wilden via de abstractie direct tot de geest spreken, gelijkwaardig als de muziek dat kan. Abstracte vormen en pure kleuren kunnen begrippen als evenwicht, harmonie en schoonheid visualiseren.

Jac Bisschops (1952) en Ido Vunderink (1955) werken al meer dan 40 jaar in deze abstracte beeldtaal. Naast de klassieke meesters is ook Blinky Palermo(1943-1977) van invloed geweest op beide kunstenaars. Palermo die zowel minimaal als constructief werkte en zijn werk voorzag met poëtische titels.

Interessant is het verschil in beider oeuvre. Is het werk van Vunderink meer concreet en minimalistisch en op de natuur gericht, zo is het werk van Bisschops meer spiritueel en constructivistisch en meer op de geestelijke wereld gericht.

Marianne Schutte
Kunsthistorica

 

 

 

Voor bezichtiging maak een afspraak met mschutte@arttra.com

Juli 2023


Tentoonstelling:

‘Scheepswrakken’

Foto’s en gedichten

Orna Wertman en Louis Lehmann

8 juli t/m 31 juli 2023

Opening: zaterdag 8 juli 16.00 – 19.00 uur

Met voorlezing van gedichten van L.Th.Lehmann door Erik Bindervoet

Orna Wertman (1957) presenteert haar fotoboek ‘On Water’(2023) tijdens deze tentoonstelling. Hierin heeft zij scheepswrakken geheel op eigen wijze verwerkt in haar collages en fotomontages. Deze scheepswrakken, raadselachtig, wel of niet in water gelegen combineert zij met landschappen en architectuur uit verschillende landen. De wrakken die zij heeft gefotografeerd ter plekke en in musea, zijn meestal vergane vissers en/of passagiersboten uit Griekenland, Denemarken, Italië, en Nederland.

Volgens Graddy Boven, conservator van het Marine Museum in Den Helder die het voorwoord in ‘On Water’ heeft geschreven liggen er wereldwijd ruim 1600 Nederlandse scheepswrakken op de zeebodem begraven.

Louis Th Lehmann (1920-2012), was een bekende dichter, levenskunstenaar en scheepsarcheoloog. Hij heeft in de jaren negentig onderzoek gedaan naar de bouw van oorlogsschepen in het oude Griekenland. Dit wetenschappelijke onderzoek is gepubliceerd door de Bezige Bij in 1995 met de titel: ‘De queeste naar de multireme. ‘Theorieën uit de Renaissance en Barok over antieke oorlogsschepen. Deze uitgave leest als een spannende roman. Je staat versteld hoeveel kennis er in de loop der eeuwen verloren is gegaan over de bouw van houten schepen. Voornaamste bronnenmateriaal waren voor Louis afbeeldingen op antieke vazen en historische verhandelingen. Natuurlijk heeft deze dichter, zoon van een zeeman, vele gedichten geschreven over schepen. Alida Beekhuis( 1933) zijn weduwe, heeft speciaal voor deze tentoonstelling gedichten van Lehmann uitgezocht die over schepen gaan.

Scheepswrakken, je gaat er nu heel anders naar kijken.
De zee neemt, de zee geeft…

Marianne Schutte
Kunsthistorica

 

 

 

Voor bezichtiging maak een afspraak met mschutte@arttra.com